CÁCH PHÂN BIỆT AED MỘT PHA VÀ HAI PHA | Wellbeing

Máy khử rung tim tự động (AED – Automated External Defibrillator) đã hỗ trợ cứu sống hàng triệu người trên toàn thế giới trong nhiều thập kỷ qua. Cùng với sự tiến bộ của khoa học và công nghệ, thiết bị này cũng không ngừng được cải tiến và tối ưu hóa hiệu quả.  Hiện nay, AED được phân thành hai nhóm chính: máy khử rung đơn pha (monophasic) và hai pha (biphasic). Qua bài viết này, chúng ta hãy cùng so sánh hai loại thiết bị trên: sự khác biệt về nguyên lý hoạt động, hiệu quả lâm sàng và tính ứng dụng thực tế. Từ đó trả lời câu hỏi: liệu máy đơn pha có tốt hơn máy hai pha hay không?

1. Dòng máy đơn pha - Monophasic AED

AED đơn pha là thiết bị phát ra xung điện là dòng điện một chiều. Trong đó dòng điện đi từ một điện cực đặt ở một bên lồng ngực sang điện cực ở phía đối diện. Công nghệ đơn pha đã được sử dụng từ những chiếc máy khử rung đầu tiên trong lịch sử và từng là tiêu chuẩn trong lâm sàng cấp cứu tim mạch.

 Máy AED đơn pha Ys-9000A 

Trong khử rung đơn pha, đồ thị năng lượng thời gian biểu hiện bằng dạng sóng chỉ có một đỉnh duy nhất và đỉnh này đóng vai trò quan trọng trong khả năng chấm dứt các rối loạn nhịp nguy hiểm như rung thất hoặc nhịp nhanh thất vô mạch. Dòng điện cần đủ mạnh để khử rung thành công, nhưng nếu đỉnh dòng quá cao có thể gây tổn thương cơ tim. Do yêu cầu năng lượng lớn và dòng điện cao, các máy đơn pha thường có kích thước cồng kềnh và trọng lượng nặng hơn.

Hiện nay, phần lớn các nhà sản xuất đã ngừng sản xuất máy đơn pha và chuyển sang công nghệ hai pha. Tuy vậy, ở một số cơ sở y tế, thiết bị đơn pha cũ vẫn còn được sử dụng song song với các máy thế hệ mới.

2. Dòng máy hai pha - Biphasic AED

Máy khử rung hai pha sử dụng dòng điện hai chiều, nghĩa là trong quá trình phóng điện, dòng điện sẽ đảo chiều giữa chu kỳ khử rung. Công nghệ này được ra mắt từ năm 1996 và nhanh chóng chứng minh hiệu quả vượt trội so với dạng sóng đơn pha.

Ở máy hai pha, mỗi xung điện bao gồm một pha dương và một pha âm. Trong pha đầu tiên, dòng điện di chuyển từ điện cực A sang B, sau đó đảo chiều từ B sang A trong pha thứ hai. Các AED hiện đại còn có khả năng đo trở kháng lồng ngực – tức mức cản trở dòng điện của cơ thể – và tự động điều chỉnh điện áp phù hợp với từng bệnh nhân. Một số dòng máy còn tích hợp chế độ người lớn và trẻ em, giúp người thực hiện sơ cấp cứu lựa chọn nhanh cấu hình phù hợp để tối ưu hiệu quả khử rung.

Máy AED hai pha Mindray BeneHeart C1A

Hình dạng và hiệu quả của dòng điện phụ thuộc vào cường độ dòng, mức năng lượng và thời gian truyền năng lượng. Điểm quan trọng của công nghệ hai pha là khả năng điều chỉnh theo điện trở của bệnh nhân, giúp cả người có điện trở cao lẫn thấp đều có cơ hội khử rung thành công tương đương. Bên cạnh đó, máy hai pha đạt hiệu quả tương tự hoặc cao hơn dù sử dụng mức năng lượng thấp hơn. Các nghiên cứu cho thấy phác đồ sốc đơn pha 200–360 J có hiệu quả gần tương đương phác đồ hai pha 120–200 J. Một số công nghệ hai pha hiện đại còn nâng mức năng lượng tối đa lên 360 J để cải thiện khả năng khử rung ở những bệnh nhân khó sốc điện như người béo phì hoặc có điện trở cao.

Đáng chú ý, khử rung hai pha còn gây suy giảm chức năng tim ít hơn, thể hiện qua các chỉ số huyết áp, hồi phục nhịp tim và siêu âm tim sau sốc điện.

3. Monophasic và Biphasic AED: loại nào tốt hơn?

Các máy khử rung đầu tiên trong lịch sử đều là đơn pha và đã được sử dụng trong thời gian dài trước khi công nghệ hai pha ra đời. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, máy hai pha ngày càng phổ biến và dần thay thế hoàn toàn các thiết bị cũ. Thực tế lâm sàng cho thấy máy hai pha không chỉ nhỏ gọn, nhẹ và dễ mang theo mà còn đạt hiệu quả cao hơn với mức năng lượng thấp hơn, đồng thời giảm nguy cơ tổn thương cơ tim.

Ngoài ra, máy hai pha ít gây tác dụng phụ như bỏng da, tiêu hao pin thấp hơn và yêu cầu bảo trì ít hơn. Ngược lại, máy đơn pha thường cồng kềnh, kém linh hoạt và khó thao tác trong các tình huống cấp cứu khẩn cấp. Nhờ những ưu điểm vượt trội về hiệu quả, độ an toàn và tính tiện dụng, máy hai pha ngày càng trở thành lựa chọn tiêu chuẩn trong thực hành cấp cứu hiện đại.

Mặc dù cả máy khử rung đơn pha và hai pha đều có thể thực hiện chức năng khử rung tim hiệu quả, công nghệ hai pha được đánh giá là lựa chọn tối ưu hơn trong đa số tình huống lâm sàng. Thiết bị hai pha thuận tiện, chính xác, hiệu quả cao, chi phí vận hành thấp và giúp hạn chế tổn thương cơ tim nhờ sử dụng đỉnh dòng thấp hơn và khả năng điều chỉnh theo trở kháng bệnh nhân. Với xu hướng hiện nay khi nhiều nhà sản xuất đã ngừng phát triển máy đơn pha, có thể khẳng định rằng AED hai pha đang dần trở thành tiêu chuẩn toàn cầu trong hồi sinh tim phổi và cấp cứu ngoại viện.